De Nieuwe Encyclopedie van Fryslân is een onmisbare aanvulling in de boekenkast voor iedereen die gek is van Fryslân en meer wil weten van deze provincie. Op 15 september 2016 verschijnt de vierdelige encyclopedie die rond de 3000 pagina’s telt, 11.000 trefwoorden bevat en ruim 8 kilo weegt. De encyclopedie staat bomvol actuele kennis over Friesland en is een echte pageturner geworden.

In tegenstelling tot wat snel gedacht wordt bij een encyclopedie is de Nieuwe Encyclopedie van Fryslân niet een stoffig naslagwerk maar inhoudelijk juist heel actueel en modern vormgegeven. Meer dan 200 wetenschappers - de top van verschillende vakgebieden - hebben aan de encyclopedie meegewerkt en uit talrijke bronnen actuele kennis opgedoken. Kennis over Friesland die in veel gevallen online niet te vinden is.

Klik op de afbeelding voor een kijkje in de encyclopedie.

Van Aaipop tot Zwarte Hoop

De Nieuwe Encyclopedie van Fryslân is een unieke momentopname van de huidige staat van Fryslân. De onderwerpen die aan bod komen belichten alle denkbare aspecten van Friesland: kunst en cultuur, taal en literatuur, politiek en maatschappij, economie en infrastructuur, geografie en waterstaat, archeologie en monumenten, geschiedenis en natuurwetenschappen.

Bekende Friezen opgetekend

Alles wat momenteel van belang is voor Friesland of dat in het verleden is geweest is te vinden in de encyclopedie. Maar ook bekende Friezen komen erin voor. In de Nieuwe encyclopedie van Fryslân vind je niet alleen bekende Friezen die overleden zijn maar ook Friezen die nu van betekenis zijn voor Fryslân. Bijvoorbeeld politicus en eerste kamerlid Hendrik ten Hoeve, acteur Rutger Hauer, zangeres Nynke Laverman, topmodel Doutzen Kroes, architect Hans Achterbosch of topman Cor Boonstra. Maar ook Friese sportvedettes als turner Epke Zonderland en zeilkampioene Marit Bouwmeester hebben een plek verworven in de nieuwe encyclopedie.


Het plaatje compleet

Tekst en illustraties maken samen het hele plaatje. Het uitzoeken en aanleveren van die beelden was het werk van beeldredacteur Martha Kist – collectievormer bij Tresoar. ‘Honderden afbeeldingen heb ik samen met mijn collega Ids de Jong bij de lemmata gezocht. Uiteindelijk zijn het er zelfs meer dan 1100 geworden, een enorm aantal. Veel afbeeldingen komen uit onze eigen archieven, het archief van de Leeuwarder Courant of materiaal uit het Fries Museum en andere musea. Maar we hebben ook beroepsfotografen ingehuurd om foto’s aan te leveren op het vlak van archeologie en biologie bijvoorbeeld. Daarnaast hebben we ervoor gezorgd dat het fotomateriaal van de dorpen heel recent is. En wat heel mooi is, vaak hebben we gebruik kunnen maken van prachtig beeldmateriaal dat aangeboden werd door Friese inwoners en amateurfotografen.’ De illustraties hebben een informatieve of een illustratieve waarde. Veel informatieve illustraties in de vorm topografische kaarten zijn aangeleverd door Rintje Hellingwerf van de provincie Fryslân.

De uitgave van de encyclopedie werd financieel mogelijk gemaakt door verschillende partijen, waarbij de provincie Fryslân een belangrijk deel heeft bijgedragen.

 

Encyclopedie opnieuw uitgevonden
‘Eenmaal opengeslagen blijf je lezen en ontdek je steeds weer nieuwe informatie over Fryslân, heel veel dingen die je nog niet weet. Je blijft er in bladeren,’ zegt Bert Looper, directeur van het Fries historisch en letterkundig centrum Tresoar en opdrachtgever voor de productie van het naslagwerk. ‘Ik durf wel te zeggen dat we de encyclopedie opnieuw uitgevonden hebben door voor deze grondige en moderne opzet te kiezen. Het is echt een leesencyclopedie geworden, een bouwsteen voor het collectieve geheugen van Fryslân.’

Inhoud, inhoud en nog eens inhoud
‘De encyclopedie voorziet in een toenemende vraag naar concrete inhoud,’ zegt Meindert Schroor – sociaal geograaf en historicus - die als hoofdredacteur verantwoordelijk is voor de samenstelling van het naslagwerk. ‘Er is heel bewust gekozen voor een uitgebreid spectrum qua onderwerpen en voor veel diepgang. Inhoud die uitgebreid onderzocht en geverifieerd is door de top van de wetenschap maar ook nog eens heel toegankelijk geschreven is. Daar zijn mensen naar op zoek.’


Heel gewaagd jasje
Niet alleen de inhoud van de encyclopedie is anders dan wat je zou verwachten van een encyclopedie. Boekvormgever Gert Jan Slagter zorgde er namelijk voor dat de encyclopedie ook aan de buitenkant een lust voor het oog is. ‘In deze categorie boeken wordt je als vormgever al snel verleid naar de gebruikelijke clichés te grijpen. Voor de hand liggende afbeeldingen en Friese thema’s als lucht, water en weiland. Als vormgever denk ik dat een encyclopedie die op deze bijzondere manier is opgezet ook een gewaagd jasje verdient. Vandaar dat we hebben gekozen voor deze strakke typografische vormgeving. Dat is nog niet eerder vertoond bij naslagwerken van dit formaat, het is zo echt een opvallende set in de boekenkast. En op de leestafel natuurlijk.’


Een lust om uit te geven

Voor de Friese uitgever Bornmeer is het uitgeven van zo’n unieke encyclopedie een prachtklus. ‘Het is waarschijnlijk de laatste keer dat zo’n compleet Fries naslagwerk gemaakt wordt,’ zegt uitgever Steven Sterk. ‘We hebben al veel bijzondere boeken mogen uitgeven maar zo’n exclusieve kans als bij deze encyclopedie krijg je niet snel weer. Daarom hebben we ook geen moment geaarzeld om het te doen toen we benaderd werden door Tresoar om de encyclopedie uit te geven.’ En dat het een prachtklus is om uit te geven kan zijn compagnon Robert Seton beamen. Hij is bij Bornmeer verantwoordelijk voor de productie van de encyclopedie. ‘Vanaf het moment dat het materiaal - meer dan 11.000 lemmateksten en alle illustraties - bij ons aangeleverd wordt begint hier een nauwkeurig proces van plannen, bijsturen en samenwerken met vormgevers, redacteuren en drukkers. Een proces dat zomaar een half jaar in beslag neemt. Maar het uiteindelijke resultaat mag er dan ook zijn: een imposante driedelige encyclopedie van rond de 3.000 pagina’s die ook nog eens ontzettend mooi oogt. Een lust om uit te geven.’